HaldeFiyat Endeksi Nasıl Hesaplanır? Sepet, Baz Hafta ve Okuma Kılavuzu

HaldeFiyat Endeksi, Türkiye'nin toptancı hallerinde en çok tüketilen 15 temel ürünün fiyat düzeyini tek bir sayıya indirger. Amaç mutlak fiyatı vermek değil, sepetin genel yönünü göstermektir.

Endeks Değeri Nasıl Okunmalı?

Endeksin 92 olması, sepetin baz haftaya göre yüzde 8 ucuz olduğu anlamına gelir. Bu, tüm ürünlerin ucuzladığı demek değildir: bazı kalemler pahalanırken sepet geneli düşebilir. Endeks yönü gösterir, tek tek fiyatları değil.

Haftalık değişimi yorumlarken ürün bazlı tabloya da bakmak gerekir — sepetin üçte biri yatay kaldığı halde birkaç kalemdeki sert hareket endeksi belirgin biçimde oynatabilir.

Sepette Ne Var?

Endeks sepeti şu 15 kalemden oluşur: domates, sivri biber, patlıcan, salatalık, patates, kuru soğan, havuç, kıvırcık marul, kabak, brokoli, elma, portakal, limon, üzüm ve yerli muz. Seçim ölçütü tüketim hacmi ve yıl boyu bulunabilirliktir — sezon dışında kaybolan ürünler sepette yer almaz, çünkü sepetten çıkıp girmeleri endeksi fiyat değişmeden oynatır.

Baz Hafta: 11–17 Mayıs 2026 = 100

Endeks, 2026 yılının 20. haftasını (11–17 Mayıs) 100 puan kabul eder. Bu hafta baz seçildi çünkü ürün başına ölçüm yapılan hal sayısı ilk kez sağlam seviyeye ulaştı (ortalama 8 hal). Daha eski haftalarda kapsam ürün başına iki hal civarındaydı; o dönem için ulusal bir endeks hesaplamak veriyi olduğundan güvenilir göstermek olurdu.

Nasıl Hesaplanır?

Her ürün için önce her halin kendi haftalık ortalaması alınır, sonra haller arasında medyan hesaplanır. Medyan tercih edilir çünkü tek bir kaynağın hatalı kaydı ortalamayı bozabilir; medyan bundan etkilenmez. Ardından 15 ürünün ortalaması alınır ve baz haftanın sepet ortalamasına oranlanır.

Sepetin bileşimi sabittir. Bir ürün o hafta ölçülemediyse yerine başka ürün konmaz — çünkü sepet değişince endeksin iki haftası kıyaslanamaz hale gelir.

Sınırları

Endeks toptan hal fiyatlarını ölçer, perakendeyi değil. Mevsimsel ürünler sepette olmadığı için yaz meyvelerindeki sert hareketler endekse doğrudan yansımaz. Ayrıca endeks yalnızca baz haftadan sonrası için yayımlanır; öncesi için kapsam yetersizdir.