Üzüm

Üzüm Hakkında

Üzüm, Türkiye hallerinde sofralık, kurutmalık ve sanayilik olmak üzere üç ayrı kanala giden bir üründür ve hal listelerinde çeşit adıyla ayrı ayrı yayımlanır. Ticarette öne çıkan gruplar çekirdeksiz (sultaniye) üzüm, beyaz sofralık çeşitler, siyah üzüm ve iri taneli Red Globe'dur. Bu sayfadaki fiyatlar taze üzümün toptan hal kaydıdır; kurutulmuş ürünün alım fiyatı ayrı bir piyasadır ve buradaki değerlerle karşılaştırılamaz.

Fiyatı etkileyen faktörler: Üzümde fiyatı belirleyen ilk etken çeşittir: aynı halde aynı gün Red Globe ile çekirdeksiz üzüm arasında kat farkı görülebilir. Bunu tane iriliği, salkım bütünlüğü ve şeker oranı izler. Sezonun hangi aşamasında olunduğu da belirleyicidir; erkenci ve depo ürünü, ana sezon ürününden yüksek seyreder. Sanayiye giden parti ile sofralık parti aynı fiyat bandında değerlendirilmez. Listedeki alt–üst aralık birden çok çeşidin toplamıdır, tek bir çeşidin alım-satım makası değildir.

Hasat/sezon takvimi: Türkiye'de taze üzüm sezonu Akdeniz'in erkenci bağlarıyla Haziran sonunda açılır. Ana sezon Ağustos başından Ekim ortasına kadar sürer; Ege ve İç Anadolu ürününün halleri doldurduğu bu dönemde arz en yüksek, fiyat genellikle en düşük seviyededir. Ekim sonrasında soğuk hava deposundan çıkan ürün devreye girer ve fiyatlar kademeli yükselir; Aralık–Nisan arası depo ürünü ile ithal çeşitler piyasayı taşır.

Başlıca üretim bölgesi: Üzüm üretiminin ağırlık merkezi Ege'dir. Manisa'nın Alaşehir, Sarıgöl, Salihli ve Turgutlu ilçeleri ile Denizli'nin Çal, Güney ve Buldan ilçeleri çekirdeksiz ve sofralık üretimin başlıca alanlarıdır. İzmir Kemalpaşa ve Menemen çevresi sofralık çeşitlerde öne çıkar. Mersin ve Adana çevresi erkenci ürün verir; Tokat, Elazığ, Nevşehir ve Diyarbakır ise yerel çeşitlerle bölgesel hallerini besler.

Kalite göstergeleri: Toptancı üzümde önce salkım bütünlüğüne ve tane dökümüne bakar; dökülmüş salkım aynı gün değer kaybeder. Tane çapı, renk homojenliği ve kabuk sertliği fiyatı doğrudan etkiler. Şeker oranının (Brix) çeşide göre beklenen aralıkta olması, taşıma ve raf ömrü için belirleyicidir. Çatlak tane, ezilme, küllenme ve fungal leke iskonto sebebidir. Soğuk zincirin hasattan hale kadar korunması, özellikle depo dönemi ürününde kalite farkını belirler.

Kullanım alanları: Sofralık üzüm doğrudan tüketim için hallerden perakendeye geçer. Çekirdeksiz çeşitlerin bir bölümü kurutmalığa ayrılır ve kuru üzüm piyasasına girer. Şıra, pekmez, sirke ve şarap üretimi ile meyve suyu sanayii de önemli alıcılardır; bu kanallara giden ürünün alım koşulları ve fiyatlaması sofralık partiden ayrıdır. İşleme verimi ve giderleri bu toptan fiyat görünümüne dahil değildir.

Bu sayfada gösterilen fiyatlar, Türkiye genelindeki resmi hal müdürlüklerinden günlük olarak derlenmektedir. Kaynak ortalama yayımlamıyorsa minimum ve maksimum fiyatın orta noktası ayrıca işaretlenir; bu değer işlem hacmi ağırlıklı ortalama değildir. Veri kaynağı: Belediye hal müdürlükleri ve hal.gov.tr ulusal ortalamaları. Kayıtlar kaynakların resmi yayın takvimine göre güncellenir.

Sık Sorulan Sorular